August 17, 2018, 6:46 pm
Η ΘΩΡΑΚΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΩΝ ΜΜΕ

Παρατηρείται συχνά το φαινόμενο τα ΜΜΕ, όταν ασχολούνται με μια υπόθεση μεγάλου δημοσίου ενδιαφέροντος, να δημιουργούν μια έντονη πίεση στα Δικαστήρια προς την κατεύθυνση έκδοσης απόφασης που να ικανοποιεί την κοινή γνώμη (την οποία οι ίδιοι διαμόρφωσαν ή συμβάλλουν στη διαμόρφωση της).

Η νομολογία μας αναγνωρίζει και επιτρέπει στο Δικαστήριο να αθωώσει ένα κατηγορούμενο για λόγους που αφορούν την παραβίαση του δικαιώματος του σε δίκαιη δίκη σε περιπτώσεις όπου η εκστρατεία των ΜΜΕ εναντίον ενός κατηγορούμενου πάρει ακραίες διαστάσεις, αλλά στην πράξη αυτό είναι πολύ δύσκολο έως αδύνατο να συμβεί.

Ένας από τους λόγους συνδέεται (και πάλι) με τη μη ύπαρξη Ενόρκων. Συγκεκριμένα, λόγω του γεγονότος ότι τα Δικαστήρια μας συντίθενται μόνο από επαγγελματίες Δικαστές και όχι Ενόρκους, το γεγονός αυτό ερμηνεύεται ως ασπίδα στο ενδεχόμενο επηρεασμού τους από τα ΜΜΕ και την κοινή γνώμη. Όμως μια τέτοια θεώρηση είναι κάπως επιφανειακή και δεν λαμβάνει υπόψη την ανθρώπινη ψυχολογία και το γεγονός ότι ζούμε σε μια μικρή κοινωνία. Περαιτέρω, οι Ένορκοι θα ήταν ανώνυμοι και συνεπώς, υπό αυτή την έννοια, λιγότερο ευάλωτοι από τους επώνυμους, και με υψηλή θέση στην κοινωνία, Δικαστές.

Επίσης, ένας Δικαστής θα το έβρισκε εξαιρετικά δύσκολο, σε μια υπόθεση τεράστιου δημοσίου ενδιαφέροντος, να αθωώσει ένα Κατηγορούμενο, την κεφαλή του οποίου ο λαός απαιτεί επί πίνακι, με βάση μόνο τον λόγο ότι πιθανώς η κρίση του να επηρεάστηκε από μια ευρύτατη και δυσμενέστατη για τον κατηγορούμενο κάλυψη από τα ΜΜΕ. Πολύ πιθανόν ο Δικαστής να αισθανθεί ότι ο λαός θα απαιτήσει μετά τη δική του κεφαλή επί πίνακι έστω και αν δεν είναι εκλελεγμένος αξιωματούχος.

Πέραν των πιο πάνω, και αν ακόμη ένας Δικαστής με σθένος αδιαφορεί για τυχόν υποτίμηση του ιδίου προσωπικά από την κοινή γνώμη, εντούτοις υπάρχει και η παράμετρος ότι μπορεί να αισθανθεί ότι πρέπει να προστατεύσει το κύρος της Δικαστικής Εξουσίας και του δικαστικού λειτουργήματος ως σύνολο.

Με τα πιο πάνω, δεν υποστηρίζω την εισαγωγή του θεσμού των Ενόρκων διότι, όπως ανέφερα προηγουμένως, ο θεσμός αυτός δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην Κύπρο λόγω του φαινόμενου της «κουμπαροκρατίας» και του ρουσφετιού. Απλώς, επισημαίνω την απουσία επαρκούς ασφαλιστικής δικλίδας όσον αφορά τον δικαστικό επηρεασμό από τα ΜΜΕ και από την κοινή γνώμη, και προτείνω ένα μέτρο για την ενίσχυση της δικαστικής θέσης έναντι των ΜΜΕ.

Προτού προχωρήσω στην περιγραφή του μέτρου αυτού, θα πρέπει να σημειωθεί ότι γενικά ο έλεγχος είναι καλό πράγμα και η ανεξέλεγκτη εξουσία κακό πράγμα. Όμως, για να ελέγξεις την ορθότητα των ενεργειών και των αποφάσεων των συντελεστών μιας δίκης χρειάζεται να έχει κανείς νομική εκπαίδευση και γνώση όλων των λεπτομερειών μιας υπόθεσης, κάτι που γενικά δεν έχουν οι θεατές ενός τηλεοπτικού σταθμού. Πέραν τούτου, υπάρχει το παράδοξο ότι τα ΜΜΕ θα ασχοληθούν αναπόφευκτα με σοβαρές υποθέσεις εκεί όπου ούτως ή άλλως η δικαστική εγρήγορση προς αποφυγή λαθών θα είναι πιο αυξημένη, και συνεπώς η ανάγκη ελέγχου της δικαστικής κρίσης πιο μειωμένη. Έτσι, το προτεινόμενο μέτρο στην παρούσα Εισήγηση είναι στοχευμένο να βοηθήσει το Δικαστήριο στο μέτωπο «επηρεασμός κρίσης από ΜΜΕ» παρά στο μέτωπο «έλεγχος δικαστικών λαθών» με το οποίο ασχολήθηκα προηγουμένως και πρότεινα άλλα μέτρα.

Το προτεινόμενο μέτρο για θωράκιση του Δικαστηρίου από τα ΜΜΕ είναι λοιπόν το ακόλουθο: εισαγωγή νόμου που να δημιουργεί το αστικό αδίκημα και να απαγορεύει τον «δυσμενή σχολιασμό τελεσίδικης αθωωτικής Απόφασης», εκτός αν ο σχολιασμός γίνεται σε εξειδικευμένα νομικά έντυπα ή εξειδικευμένες νομικές τηλεοπτικές ή ραδιοφωνικές εκπομπές. Σε περίπτωση παράβασης του νόμου αυτού, το πρόσωπο υπέρ του οποίου είχε εκδοθεί η δυσμενώς σχολιασθείσα τελεσίδικη Απόφαση δικαιούται σε γενικές αποζημιώσεις το ύψος των οποίων θα καθορισθεί με βάση τη σοβαρότητα του όλου αντικείμενου της Απόφασης και την ένταση του δυσμενούς επηρεασμού. Αν μια πρωτόδικη αθωωτική Απόφαση γίνει αντικείμενο δυσμενών σχολίων και μετά ανατραπεί κατ’ έφεση αυτό θα αποτελεί υπεράσπιση. Αν όμως η πρωτόδικη αθωωτική Απόφαση επικυρωθεί κατ’ έφεση και καταστεί τελεσίδικη τότε τα δυσμενή σχόλια στοιχειοθετούν το εν λόγω αστικό αδίκημα έστω και αν τα σχόλια έγιναν προτού η πρωτόδικη Απόφαση καταστεί τελεσίδικη.  

Με αυτό το μέτρο δεν αποκλείεται ο κριτικός έλεγχος μέσα σε σωστά επιστημονικά και εξειδικευμένα πλαίσια, που σίγουρα είναι χρήσιμος και εποικοδομητικός. Προστατεύεται όμως το κύρος της Δικαιοσύνης από ανεύθυνες και λαϊκίστικες επιθέσεις, και παράλληλα προστατεύεται το κράτος από την ανάγκη ή το δίλημμα να προστατεύσει τη Δικαστική Εξουσία, δηλαδή μέρος του εαυτού του (κάτι που θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για επιπρόσθετα δυσμενή σχόλια), προσφέροντας το όπλο αυτό στο πρόσωπο που είχε αθωωθεί βάσει της (μετέπειτα δυσμενώς σχολιασθείσας) Απόφασης.

Με αυτόν τον τρόπο, ένα Δικαστήριο που έχει ενώπιον του μια υπόθεση μεγάλου δημοσίου ενδιαφέροντος, μπορεί να ασκήσει τη δικαστική του κρίση ελεύθερα και ανεπηρέαστα σύμφωνα με το επαγγελματικό του καθήκον και την ιερή του συνείδηση χωρίς να ανησυχεί ότι θα είναι είτε ο ίδιος είτε η δικαστική εξουσία αντικείμενο οποιασδήποτε «κατακραυγής».

Το αστικό αυτό αδίκημα του «δυσμενούς σχολιασμού αθωωτικής δικαστικής απόφασης» θα εφαρμόζεται παράλληλα και δεν θα καταργεί ή επηρεάζει τη θέση του ποινικού αδικήματος της «καταφρόνησης Δικαστηρίου». Το ποινικό αυτό αδίκημα είναι σοβαρό, και για την απόδειξή του υπάρχουν πολύ πιο αυστηρές προϋποθέσεις, σε βαθμό που αυτές δεν αποτελούν (ούτε είναι στοχευμένες να αποτελούν) επαρκές αποτρεπτικό μέτρο στο συνηθισμένο φαινόμενο της «κατακραυγής» των ΜΜΕ εναντίον μη δημοφιλών (κατά τη δική τους κρίση) δικαστικών Αποφάσεων.      

Είναι για αυτό τον λόγο που χρειάζεται επιπρόσθετα ένα πιο ελαφρύ αστικό αδίκημα που να λειτουργήσει σαν ασπίδα στα χέρια αθωωθέντων Κατηγορουμένων, ώστε να προστατεύει τόσο τους ίδιους όσο και, έμμεσα, το σύστημα απονομής Δικαιοσύνης από μαζική κριτική των ΜΜΕ. Σε αυτή την κριτική, σίγουρα δεν μπορεί να προσδοθεί η εγκληματική διάσταση της «καταφρόνησης Δικαστηρίου». Παρά ταύτα όμως, είναι πολύ επιζήμια διότι μπορεί να προσλάβει διαστάσεις λαίλαπας που δεν αφήνει τίποτα όρθιο στο πέρασμα της, και διότι (με εξαίρεση τις εξειδικευμένες εκπομπές) δεν υπάρχουν οι απαραίτητες προϋποθέσεις η κριτική αυτή να είναι γόνιμη και εποικοδομητική. Έτσι, το προτεινόμενο αυτό αστικό αδίκημα έρχεται να καλύψει αυτό το επικίνδυνο κενό ή ρωγμή στη δικαστική πανοπλία.  



ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΠΡΟΩΘΗΣΤΕ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΑΥΤΟ ΣΕ ΦΙΛΟΥΣ.


Online Φόρμα ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ του πιο πάνω μηνύματος ( * Απαιτούμενα) :


Όνομα * :


Επίθετο * :


Το e-mail σας * :


Το e-mail του παραλήπτη * :


Παρακαλώ Πληκτρολογήστε:   3pajdt  



 
Περιεχόμενα